De antikapitalistische Olympische Spelen

Zijn de Olympische Spelen op te vatten als een voorbeeld van antikapitalistische maatschappijkritiek?

Nu de Olympische Spelen van 2012 zijn afgelopen, is het weer eens duidelijk geworden dat topsport een bijzonder grote publiekstrekker is. Het staat buiten kijf dat honderden miljoenen (miljarden?) mensen op zijn minst een deel van de Spelen op de televisie of anderszins hebben bekeken. Waar komt deze aantrekkingskracht vandaan? Misschien ligt het antwoord op deze vraag wel besloten in het gegeven dat de Olympische Spelen (wanneer de organiserende instanties buiten beschouwing worden gelaten) een impliciete kritiek vormen op het kapitalistische keurslijf waarin een groot deel van ons dagelijks leven zich afspeelt.

Voor de meesten van ons is werk repetitief en weinig opwindend. Een niet onaanzienlijk deel van de werkweek wordt doorgaans gespendeerd aan het aftellen tot vrijdagmiddag. Wij werken dan ook in hoofdzaak om geld te verdienen en niet voor onze lol. Voor olympische atleten werkt het anders. Zwemster Ranomi Kromowidjojo lag niet jarenlang iedere ochtend op een onchristelijk uur in het zwembad om er financieel beter van te worden. Weliswaar levert een gouden olympische medaille het nodige op, maar er zijn talloze efficiëntere manieren om een goede boterham te verdienen. We kunnen er dus veilig vanuit gaan dat financieel gewin hooguit een nevenproduct en zeker niet het hoofddoel was van Kromowidjojo’s inspanningen.

Zodoende is voor olympische atleten (en voor snelwandelaars en luchtgeweerschutters is dit zéker het geval) persoonlijke, innerlijke uitnemendheid het streefdoel. Uiterlijke zaken zoals geld, maar ook roem, komen ver daarachter.

Vanuit een zuiver kapitalistisch perspectief zijn olympische atleten dan ook hopeloze gevallen. In plaats van een goedbetaalde baan te zoeken, een huis te kopen en hun kleren aan te schaffen in de PC Hooftstraat, loopt het overgrote merendeel (gehuld in weinig modieuze outfits) zijn toekomst te vergooien in zwembaden, op atletiekbanen en in spartaans ingerichte sporthallen.

In tegenstelling tot de ambities van olympische sporters, is kapitalisme juist gebaseerd op hebzucht en consumptie. Persoonlijke uitnemendheid, of zelfs maar vaardigheid, spelen in een kapitalistisch systeem een volstrekt ondergeschikte rol. Zo is een uitstekende hobbygitarist wellicht niet meer dan een uiterst middelmatig manager (die bovendien nauwelijks de kans krijgt zijn werkelijke talent te ontwikkelen door de eindeloze vergaderingen die hij dient bij te wonen).

Erger nog, een kapitalistisch systeem ondergraaft door perverse prikkels maar al te vaak uitnemendheid in het arbeidsproces. Zo wordt de consultant, die vooral raad weet met gemeenplaatsen en clichés, over het algemeen beter beloond dan de meer traditionele vakman of specialist. Een fatsoenlijke bankier die bereid is reële risico-inschattingen te maken loopt een gerede kans te worden ontslagen in de jacht op hogere winsten op de korte termijn. En de succesvolle manager die de winstgevendheid van zijn afdeling heeft weten te maximaliseren heeft vanzelfsprekend meer moeite om de winst nóg verder omhoog te stuwen (zoals het hoofdkantoor eist) dan zijn middelmatige evenknie die er tot dusverre een potje van maakte.

Bovendien loont het in een geliberaliseerde arbeidsmarkt met een uitermate soepel ontslagrecht nauwelijks om specifieke arbeidsvaardigheden aan te leren. Uit dit artikel uit 2006 blijkt dat in de VS ieder kwartaal 8% van alle arbeidsplaatsen verdwijnt en door andere, nieuw gecreëerde arbeidsplaatsen wordt vervangen. In zo’n geval is het beter om goed te zijn in het voeren van een sollicitatiegesprek dan in het verrichten van het eigenlijke werk.

Wellicht berust een deel van de bewondering die wij koesteren voor olympische atleten dan ook op hun compromisloze, antikapitalistische toewijding hoe dan ook het allerbeste uit zichzelf te willen halen. De meesten van ons kunnen hier alleen maar van dromen.

h/t Stumbling and Mumbling

X-posted @ Sargasso

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s