Het ene racisme is het andere niet

Een paar dagen geleden verscheen dit stukje van collega-schrijver Sjors van Beek op Sargasso, waarin hij op basis van persoonlijke ervaringen uiteenzette dat ‘racisme geen wit verschijnsel is’. In de woorden van Sjors:

Vergeet het maar. Zwarten discrimineren blanken net zo hard. Nederlanders worden soms óók als minderwaardig behandeld. Mogen we het daar ook eens over hebben?

Bovenstaande vraag werd gevolgd door een aantal gevallen van racisme waarmee Sjors te maken kreeg toen hij een jaar lang op Curaçao woonde. Een voorbeeld:

Als journalist kwam ik vaak op de rechtbank in Willemstad. De zwarte portier beweerde dan dat een zitting besloten was en hij weigerde te zeggen in welke zaal hij plaatsvond. Via de president van de rechtbank kreeg ik alsnog toegang, binnen zaten de zwarte collega’s van de Antilliaanse kranten al een tijd ijverig te pennen.

Pijnlijk, onaangenaam en vrijwel zeker niet alleen het gevolg van racisme, maar ook van raciaal geïnspireerde discriminatie.

Dit voorbeeld laat echter ook zien dat in de praktijk discriminatie een groter probleem is dan racisme. Met andere woorden: de concrete handeling waardoor jou iets wordt ontzegd (in dit geval toegang tot een rechtszaal) doet meer pijn dan iemands private gedachten.

Maar voor discriminatie, in tegenstelling tot racisme, is macht nodig. Macht om iemand toegang te ontzeggen tot een fysieke locatie, sociale contacten, een baan, inkomen, etc.

Met andere woorden: het lijdt geen twijfel dat racisme ook onder niet-blanken voorkomt. Maar evenzo lijdt het geen twijfel dat hún racisme en hún discriminatie, in een land als Nederland, minder kan aanrichten dan het racisme en de daaruit voortvloeiende discriminatie van blanke Nederlanders.

Wanneer zwarte mensen in gelijke mate banen hebben te vergeven, in gelijke mate het deurbeleid van een horecagelegenheid bepalen en in gelijke mate verantwoordelijk zijn voor de totstandkoming van wetgeving, dan – en niet eerder – is ‘zwart racisme’ een even groot probleem als ‘blank racisme’.

Dus, om Sjors’ oorspronkelijke vraag te beantwoorden, we mogen het er (van mij) best over hebben dat zwarte mensen zich ‘net zo hard’ schuldig maken aan racisme als blanke mensen. Moreel gezien, is zwart racisme ook geen haar beter dan blank racisme.

Maar laten we alsjeblieft niet de proporties uit het oog verliezen: los van zwart racisme, stelt zwarte discriminatie over het geheel genomen in Nederland niet zo bijster veel voor. Het is dan misschien ook wel typerend dat Sjors als voorbeeld van zwart racisme in Nederland een situatie schetst waarin een Marokkaan hem met een boodschappenwagentje de weg verspert in een supermarkt.

Dat is vervelend en vast ook wel een opzettelijk lullige actie, maar zoiets valt toch tamelijk in het niet bij wat er omgekeerd zoal plaatsvindt.

Een gesprek over racisme en discriminatie is wat mij betreft niet compleet zonder het concept ‘macht’ in deze discussie te betrekken. En dan wordt al snel duidelijk dat het ene racisme het andere niet is.

In het licht van zowel het bovenstaande als van Sjors’ afsluiter:

Zet het fenomeen [Zwarte Piet] dus niet weg als ‘wéér zo’n voorbeeld van hoe die blanke Nederlanders het hen zo kenmerkende racisme maar niet willen afleren’.

zou ik willen antwoorden met de woorden van een stripfiguur:

With great power, there must also come great responsibility.

En laten we wel zijn: zo’n heel groot probleem hoeft dat in dit concrete geval niet eens te zijn. We hebben bovendien de foto’s om het bewijzen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s