Mandela, apartheid en de Tweede Kamer

Nelson Mandela en het ANC werden door Nederlandse politici niet altijd even positief bekeken. Inmiddels lijkt de herinnering daaraan grotendeels verdwenen.

Bij het overlijden van Nelson Mandela durfden maar weinigen kritiek te hebben op de voormalige leider van het ANC en Zuid-Afrika. Dat was anders toen hij nog gevangen zat op Robbeneiland. Naar verluid duidde Margaret Thatcher hem aan als that grubby terrorist. Zeker is in ieder geval dat Thatcher, kenmerkend voor de Britse Conservatieven, het ANC a typical terrorist organisation vond.

Ronald Reagan, wiens beleid ten opzichte van Zuid-Afrika door Desmond Tutu werd omschreven als immoral, evil and totally un-Christian, plaatste het ANC op een lijst van terreurgroepen, een situatie welke tot 2008 zou voortduren.

Ook in Nederland werden Mandela en het ANC niet altijd in een positief licht gezien. Weliswaar werd op 21 juni 1983 een motie (pdf), ingediend door CDA’er Jan Nico Scholten, in de Tweede Kamer aangenomen waarin werd opgeroepen tot vrijlating van Nelson Mandela, maar met name tegen concrete maatregelen om de apartheid te bestrijden bleef veel verzet bestaan.

Klein rechts (SGP, GPV, RPF)
Op dezelfde dag dat de motie-Scholten werd aangenomen, werd, zoals blijkt uit het kamerverslag (pdf), tevens gedebatteerd over de vraag of Nederland eenzijdige economische sancties tegen het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime zou moeten treffen. Vooral de houding van de kleine christelijke partijen SGP, GPV en RPF was daarbij opvallend.

Hoewel de woordvoerders van deze partijen de apartheid eensgezind veroordelen, wordt toch vooral benadrukt dat Zuid-Afrika geen monopolie op onderdrukking heeft. In de woorden van Henk van Rossum (SGP):

De Haryans of de onaanraakbaren in het kastestelsel in India hebben bepaald geen betere status; de Indian Tamil op Sri Lanka zijn ook verre van te benijden. In vele landen, die door een één-partijenstelsel worden geregeerd, is er een heersende stam en is het lot van de andere stammen ook verre van benijdenswaardig.

Om de Zuid-Afrikaanse regering haar bepaald niet ongebruikelijke dwalingen te laten inzien, zou daarom niet alleen van economische sancties moeten worden afgezien, maar zouden de culturele contacten juist moeten worden aangehaald. ‘Men moet op reële wijze trachten de samenleving juist door zoveel mogelijk contacten in de goede richting te sturen,’ aldus Van Rossum.

Helemaal bont wordt het gemaakt door Aad Wagenaar (RPF), die iedere concrete actie tegen het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime afdoet als een ‘zinloze beoefening van internationale moraliteit’. Een toch wel opmerkelijke uitspraak voor een parlementariër van een getuigenispartij.

Wagenaar en Gert Schutte (GPV) benadrukken bovendien dat er haast zeker niets goeds van kan komen als de blanke Afrikaners moeten samenleven met de zwarte meerderheid. Schutte:

Kan de Minister mij één land in de wereld aanwijzen waar binnen één staatsverband verschillende volken en culturele identiteiten vreedzaam samenleven zonder dat daarbij sprake is van discriminatie?

De oplossing? Een eigen ‘zuivere’ staat voor de blanke Afrikaners:

Hebben de Afrikaners, zo goed als de kleurlingen en de zwarten recht op een eigen identiteit die zich niet slechts laat beschrijven in culturele en taalkundige rechten maar die ook tot uitdrukking komt in een staatkundige structuur? Het lijkt mij moreel en volkenrechtelijk nauwelijks mogelijk de Afrikaner dit recht te ontzeggen.

Wagenaar is iets minder expliciet, maar pleit, in het kader van het aloude orthodox-protestante ‘soevereiniteit in eigen kring’, voor ‘de eigensoortige ontwikkeling van de volken in [Zuid-Afrika]’. Ergens doet dat toch best wel denken aan seperate but equal.

Van Rossum, tenslotte, duidt het ANC nog even expliciet aan als een terroristische organisatie, terwijl Wagenaar het betreurt dat de Raad van Kerken zo onchristelijk is gebleken dat de sympathie meer uitgaat naar de revolutie van het ANC en SWAPO dan de ‘evolutie’ die van de christelijke Afrikaners valt te verwachten.

Kortom: de status quo anno 1983, inclusief scheiding van blank en zwart, is volgens de zwarte kousenchristenen zo heel erg slecht nog niet.

Centrumpartij
De positie van de extreem-rechtse Centrumpartij, bij monde van fractievoorzitter Hans Janmaat, is heel wat prozaïscher. Naar eigen zeggen tegen apartheid, vindt Janmaat toch dat de Nederlandse regering eerst maar eens de problemen in eigen land moet aanpakken. Wel is Zuid-Afrika belangrijk in de strijd tegen het communisme. ‘Daar moeten wij dan partij in kiezen,’ aldus Janmaat. Geen sancties dus.

VVD
Bij het lezen van het standpunt van de VVD, verwoord door een jonge Frans Weisglas, valt een zeker déjà vu-gevoel haast niet te vermijden. Weisglas opent als volgt:

De politiek van apartheid, deze ontkenning van de fundamentele gelijkwaardigheid van de mens, staat haaks op de principes van liberalisme en democratie, die bepalend zijn voor het denken en doen van een liberale partij als de VVD.

Maar daarmee heeft Weisglas zijn hart nog niet gelucht. Het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime verdient in zijn ogen zelfs het predicaat ‘mensonwaardig’.

Maar die liberale principes zijn enkel voor de bühne. Want sancties zijn ook slecht voor de eigen portemonnee. Alleen al bij de KLM zouden wel eens vierhonderd arbeidsplaatsen op de tocht kunnen komen te staan! Bovendien weten die arme, onderdrukte Zuid-Afrikanen toch al wel dat we in ons hart ten diepste met hen sympathiseren. Weisglas:

Mijnheer de Voorzitter! Het is echter toch duidelijk dat ook zonder het treffen van economische maatregelen de opvattingen van Nederland ten aanzien van Zuid-Afrika bekend zijn, ook bij de slachtoffers van het beleid aldaar?

Kortom: ondanks alle mooie woorden, vooral niks concreets ondernemen voor de onderdrukte en/of arme medemens. En zeker niet als het geld kost.

Parallellen
Het oude raciaal gesegregeerde Zuid-Afrika bestaat niet meer. Niettemin zijn er opvallende parallellen te ontwaren tussen de behandeling van Zuid-Afrika en Israël, een andere staat met een apartheidsprobleem, in de Nederlandse politiek. De kleine christelijke partijen SGP en ChristenUnie staan uit culturele en religieuze affiniteit vrijwel onvoorwaardelijk achter Israël. De PVV, steeds zichtbaarder geestelijk erfgenaam van de Centrumpartij, is pro-Israël vanwege een gedeelde vijand: deze keer niet de communisten, maar de islamitische en jihadistische horden. En de VVD is, zoals gebruikelijk, hartstikke liberaal, behalve als het aankomt op de vrijheid van het verkeerde soort mensen.

Plus ça change, plus c’est la même chose…

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s