Islam en feminisme

Het fenomeen hoofddoek levert gegronde aanleiding voor een feministische kritiek op de Islam.

Een tijdje terug verscheen een column van Asha ten Broeke in de Volkskrant, waarin ze haar afkeuring uitsprak over het gegeven dat in sommige kringen feministische argumenten selectief worden gebruikt om moslims mee aan te vallen.

Volgens Ten Broeke wordt daarbij namelijk nogal opzichtig met twee maten gemeten:

In onze samenleving worden de acties, woorden en vragen van moslims door een luidruchtige groep roeptoeters voortdurend langs een andere meetlat gelegd dan die van andere groepen. Zo leidde het feit dat de VU een islamitische gebedsruimte heeft waar mannen en vrouwen apart bidden tot verontwaardiging, maar geen stofje waaide op toen in het Volkskrant Magazine stond dat de hippe evangelische City Life Church op sekse segregeert.

Nu is Nederland inderdaad geen feministisch paradijs. Vrouwen verdienen minder dan mannen voor vergelijkbaar werk. Jonge meisjes worden nog steeds stelselmatig richting de roze speelmeuk, onpraktische kleding en zorgzaamheid gedrongen. De woorden van Simone de Beauvoir ‘Je komt niet ter wereld als vrouw, je wordt vrouw,’ hebben hun relevantie nog lang niet verloren.

Dit laat echter onverlet dat de situatie in de islamitische wereld (en onder autochtone moslims) nog altijd een flink stuk erger is dan de allesbehalve perfecte stand van zaken in doorsnee-Nederland.

En ja, dat valt (deels) op het conto van de Islam te schrijven.

Een heel zichtbaar aspect van islamitische misogynie is natuurlijk de hoofddoek. Er bestaat nauwelijks een symbool dat beter uitdrukt dat vrouwen de archetypische, imperfecte ‘ander’ zijn. Mannen dragen ‘m immers niet.

Evenzo getuigt de hoofddoek van de traditionele, onmiskenbaar seksistische opvatting dat vrouwen van nature passief zijn en mannen actief. De hulpeloze vrouw moet namelijk worden ‘beschermd’ tegen de lustgevoelens van willekeurige mannen die zelf vergelijkbare bescherming met een gerust hart kunnen versmaden. Mannen zijn immers de jager, niet de prooi.

Nu was het ook in de christelijke wereld niet ongebruikelijk dat vrouwen specifieke, ‘beschermende’ kleding droegen. De uitdossing van katholieke nonnen en de zwarte reforok zijn daar nog duidelijke overblijfselen van.

Een belangrijk verschil is echter dat de hoofddoek eeuwenlang een doctrinair onderdeel van de islamitische leer is geweest, terwijl de ‘christelijke’ hoofdbedekking en reforok veel officieuzer waren geïnstitutionaliseerd. Laatstgenoemde kledij viel (en valt) – net als de bijbehorende seksistische ideeën – veel gemakkelijker af te werpen.

Afgaande op uiterst beperkte hoeveelheid informatie over de hidjab in de Koran, is de veel officiëlere status van de islamitische hoofddoek vooral toeval geweest.

Maar historisch toeval kan wel degelijk fundamentele gevolgen hebben. Om zomaar een voorbeeld te geven: een toevallige, maar zéér aanwezige dreiging van grof geweld kan uitermate geschikt zijn om een kersverse religie – al dan niet achteraf – ertoe te brengen er uiterst vredelievende standpunten op na te gaan houden en, daarnaast, het aparte domein van de seculiere overheid nadrukkelijk te respecteren. Dat had, mede op basis van zekere precedenten, ook heel anders kunnen uitpakken.

Toeval of niet, feit blijft dat – gemiddeld genomen – vrouwonvriendelijkheid onder moslims een veel groter probleem is dan onder niet-gelovige of christelijke Nederlanders. Nu kunnen we natuurlijk vanwege de splinter in ons eigen oog weigeren over de balk in dat van een ander te spreken. Misschien is dat inderdaad de juiste oplossing als die ander uitsluitend in verre, vreemde landen woont. Maar dat is inmiddels niet meer zo. Moslims zijn tegenwoordig gewoon onderdeel van de Nederlandse samenleving.

En dan moet de balk zwaarder dan de splinter zijn.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s